Đánh trễ nghĩa là bóng đến người bạn trước khi vợt kịp đến một điểm phía trước cơ thể. Bạn thấy vội vã, điểm tiếp xúc nằm ngang hông hoặc sau hông, và cú forehand của người thuận tay phải thường bay sang phải. Vung nhanh hơn hiếm khi giải quyết được, vì thời gian thường đã mất ở khâu trước đó.
Tìm chỗ mất thời gian: bốn mốc xem video
Quay một pha đánh qua lại từ sau vạch cuối sân hoặc từ góc sân, để khung hình thấy cả bạn lẫn đối thủ. Hướng dẫn quay video nói về cách bố trí. Hãy dùng 60 khung hình mỗi giây nếu được. Chọn 10 quả bóng, tạm dừng ở từng thời điểm trong bốn mốc dưới đây và ghi mỗi mốc là đạt hay không đạt.
| Thời điểm tạm dừng | Điều bạn muốn thấy | Nếu không đạt, hãy luyện |
|---|---|---|
| 1. Đối thủ đánh bóng | Bạn đang split-step, hai chân rời đất hoặc sắp tiếp đất | Nhịp split-step |
| 2. Bóng qua lưới | Vai bạn đã bắt đầu xoay và chân đang di chuyển | Đọc bóng và xoay người chuẩn bị |
| 3. Bóng nảy trên sân bạn | Vợt đã đưa ra sau, vai đã xoay và chân gần đến vị trí | Chuẩn bị sớm hơn và vung vợt về sau ngắn hơn |
| 4. Tiếp xúc bóng | Bóng ở phía trước hông, tay duỗi ở khoảng cách thoải mái | Độ dài cú vung hoặc khoảng cách với bóng, nếu ba mốc đầu đã đạt |
Giờ hãy tìm mốc đầu tiên không đạt ở phần lớn các quả bóng và chỉ luyện mốc đó. Các mốc sau thường hỏng vì mốc trước, nên chỉ luyện điểm tiếp xúc có thể không bền. Các huấn luyện viên không thống nhất vợt nên ra sau đến đâu lúc bóng nảy, nhất là với bóng nhanh, nên hãy coi mốc 3 là gợi ý. Nếu khó đánh giá điểm tiếp xúc từ góc này, hãy quay thêm một đoạn từ bên hông.
Bạn trễ khi nào? Dùng quy luật để thu hẹp nguyên nhân
| Bạn bị trễ ở | Nguyên nhân có thể | Bắt đầu với |
|---|---|---|
| Mọi quả bóng, kể cả bóng chậm | Bạn chỉ bắt đầu chuẩn bị khi bóng nảy | Hô "nảy - đánh" |
| Chỉ bóng nhanh | Vung vợt về sau quá dài | Đánh qua lại với nửa cú vung về sau |
| Chỉ bóng rộng | Bước đầu tiên chậm | Nhịp split-step và bước đầu tiên |
| Bóng đánh thẳng vào người | Giữ khoảng cách kém: bạn không lùi ra khỏi đường bóng | Các bước chỉnh nhỏ |
| Trả giao bóng | Nhịp split-step và cú vung quá lớn | Canh nhịp nhảy theo lúc người giao bóng chạm bóng, với cú vung ngắn hơn |
| Chỉ trong trận đấu | Căng thẳng và chân đứng yên | Quay cả các điểm thi đấu chứ không chỉ bài tập |
Split-step đúng lúc
Split-step là cú nhảy nhỏ giúp bạn bật đi theo mọi hướng. Trong một nghiên cứu trên 10 nam vận động viên đại học, một bài tập bước và với tay mất 764 ms khi có split-step và 868 ms khi không có. Nhịp độ cũng quan trọng: tiếp đất quá sớm khiến tỷ lệ trượt là 7,8%, so với 0,8% khi tiếp đất đúng lúc. Đây là một nghiên cứu nhỏ về bài tập phản xạ, nên nó chỉ cho thấy một xu hướng chứ không hơn.
Một nghiên cứu khác cho thấy những người trả giao bóng đẳng cấp thế giới bắt đầu split-step vào khoảng lúc người giao bóng chạm bóng và tiếp đất khi thông tin sớm về đường bay của bóng xuất hiện. Một nghiên cứu riêng cho thấy mỗi người chơi có nhịp độ riêng và nó thích nghi theo tình huống. Một gợi ý thực tế để bắt đầu là rời mặt đất vào khoảng lúc vợt đối thủ chạm bóng, rồi chỉnh dần từ đó. Hướng dẫn split-step có thêm chi tiết và bài tập.
Xoay người sớm và vung vợt về sau ngắn
Động tác đầu tiên sau khi đọc được hướng bóng nên là xoay người thành một khối: vai, hông và vợt xoay cùng nhau. Chỉ một động tác đó đưa bạn về tư thế nghiêng người và đưa vợt ra sau gần hết, nên cánh tay có ít việc phải làm hơn về sau.
Nếu bạn đạt mốc 3 mà vẫn trượt mốc 4, cú vung của bạn có thể quá dài so với quả bóng đang đến. Một gợi ý phổ biến là giữ vợt trong rìa tầm nhìn ở cuối động tác đưa vợt ra sau. Với bóng nhanh, hãy thử chỉ đưa vợt ra sau bằng nửa mức thường ngày. Các huấn luyện viên không thống nhất động tác đưa vợt ra sau nên lớn đến đâu, nhưng ngắn hơn sẽ cho bạn nhiều thời gian hơn.
Đọc bóng và đối thủ sớm hơn
- Quan sát đối thủ trước khi họ chạm bóng. Vai và vị trí vợt có thể gợi ý hướng và độ sâu trước khi bóng được đánh.
- Đánh giá bóng ngay khi nó rời vợt. Quyết định forehand hay backhand, ngắn hay sâu, chậm nhất là khi bóng đến lưới.
- Trộn bài tập. Nhờ bạn tập đưa bóng theo thứ tự ngẫu nhiên. Trong một nghiên cứu về luyện dự đoán cú đánh tennis, luyện ngẫu nhiên hơn luyện lặp một kiểu ở mức nhớ sau 7 ngày và cho quyết định nhanh hơn trong bài kiểm tra thực địa. Nghiên cứu đó luyện khả năng dự đoán và không xét cơ chế vận động của cú đánh.
Giữ khoảng cách cho đúng
Bạn có thể đến đúng lúc mà vẫn thấy trễ nếu bóng vào quá gần người. Chạy thẳng vào bóng khiến bạn bị kẹt, không còn chỗ vung. Hãy cố đến sớm và kết thúc bằng các bước chỉnh nhỏ, để bóng nằm ở khoảng cách thoải mái. Hướng dẫn điểm tiếp xúc bóng cho mục tiêu của từng cú đánh, và các bài tập di chuyển chân này luyện các bước đó.
Bài tập sửa lỗi đánh trễ
Các mục tiêu dưới đây chỉ là gợi ý. Lần đầu làm một bài tập, hãy ghi lại con số của bạn và cố vượt qua nó lần sau.
- Hô "nảy - đánh" (20 bóng). Nói to "nảy" khi bóng chạm sân bạn và "đánh" lúc tiếp xúc, trong pha đánh qua lại hoặc khi được đưa bóng. Việc hô khiến bạn bám theo bóng, và "nảy" trở thành tín hiệu bắt đầu cú vung về phía trước. Hãy nói đủ to để điện thoại nghe được, rồi kiểm tra trên video xem từng từ có khớp với thời điểm của nó không. Khi việc này đã dễ, thêm "tách" khi đối thủ đánh bóng.
- Để bóng đi qua (10 bóng mỗi bên). Nhờ bạn tập đưa bóng vừa phải. Split-step, xoay người và vào tư thế, rồi để bóng đi qua mà không vung. Dừng hình lúc bóng nảy và kiểm tra vị trí của bạn. Sau đó đánh thêm 10 bóng có vung, giữ cú xoay sớm như vậy.
- Xoay người ở lưới (20 bóng). Nói "xoay" khi bóng qua lưới và bắt đầu xoay người đúng lúc nói. Quay lại và kiểm tra mốc 2. Mục tiêu: 8 trên 10 bóng đạt.
- Đánh qua lại với nửa cú đưa vợt về sau (20 bóng). Đánh qua lại với nửa động tác đưa vợt ra sau thường ngày và cú vung về phía trước đầy đủ. Mục tiêu: tiếp xúc ở phía trước hông ở 8 trên 10 bóng. Chỉ quay lại cú đưa vợt lớn hơn nếu bạn vẫn kịp nhịp.
- Bài kiểm tra bước lên (khoảng 10 phút). Bắt đầu cách vạch cuối sân khoảng 2 mét (6 feet) về phía sau và đánh qua lại 10 bóng với bạn tập ở nhịp đều. Nếu bạn trễ ít hơn 3 bóng, hãy bước lên một bước dài và lặp lại. Chỗ bạn đạt 3 bóng trễ là vạch nhịp độ hiện tại của bạn. Kiểm tra lại mỗi tuần. Nếu vạch này dịch lên trước, khâu chuẩn bị của bạn đang nhanh hơn.
Phân tích cú đánh của TennisAI đưa phản hồi tự động về nhịp độ và di chuyển chân từ video bạn tải lên, cùng điểm số cho forehand, backhand và giao bóng. Cú đánh không có trong video sẽ hiện là "Not in video" và không được chấm điểm, nên hãy quay những cú bạn muốn kiểm tra. Phản hồi có thể sai, và bốn mốc kiểm tra vẫn đáng tự làm bằng tay.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tôi luôn đánh trễ forehand?
Lý do thường gặp là bạn bắt đầu chuẩn bị quá muộn, thường là không split-step hoặc không xoay người sớm. Ít gặp hơn, cú đưa vợt về sau quá dài so với quả bóng. Hãy quay 10 cú forehand và kiểm tra vị trí vợt lúc bóng nảy.
Nên chuẩn bị sớm đến mức nào cho một cú đánh tennis?
Bắt đầu xoay ngay khi đọc được hướng bóng, thường là trước khi bóng đến lưới. Một mốc phổ biến là đưa vợt ra sau vào khoảng lúc bóng nảy trên sân bạn, dù các huấn luyện viên không thống nhất vợt nên ra sau đến đâu.
Split-step có giúp nhịp độ không?
Có thể. Một nghiên cứu trên 10 nam vận động viên đại học cho thấy bước và với tay nhanh hơn khi có split-step so với không có, và trượt nhiều hơn khi người chơi tiếp đất quá sớm. Bằng chứng này đến từ các nghiên cứu nhỏ về bài tập phản xạ.
Làm sao để không bị trễ khi trả giao bóng?
Canh split-step theo lúc người giao bóng chạm bóng, xoay người sớm và dùng cú đưa vợt về sau ngắn hơn nhiều so với cú đánh từ vạch cuối sân. Nếu vẫn trễ, hãy đứng lùi thêm một bước và tiến dần lên khi nhịp độ tốt hơn.
Làm sao biết mình đang đánh trễ?
Tạm dừng video quay từ bên hông ở lúc tiếp xúc. Nếu bóng ngang hoặc sau hông, bạn đang trễ. Đường bay của bóng cũng giúp, vì cú forehand của người thuận tay phải thường bay sang phải khi đánh trễ.
Xem điều này trong lối chơi của bạn
Tải video tập hoặc thi đấu lên TennisAI và nhận phản hồi về forehand, backhand và giao bóng của bạn.
Nguồn tham khảo
- Journal of Sports Sciences: Split-step rút ngắn thời gian thực hiện động tác bước và với tay có chọn lựa phản ứng (Uzu, Shinya và Oda, 2009)
- Journal of Sports Sciences: Mối liên hệ giữa nhịp split-step và độ cứng chân ở các tay vợt đẳng cấp thế giới (Mecheri và cộng sự, 2019)
- Journal of Human Kinetics: Nhịp split-step của tay vợt chuyên nghiệp và trẻ (Filipčič và cộng sự, 2017)
- Medicine and Science in Sports and Exercise: Hiệu ứng giao thoa ngữ cảnh trong luyện kỹ năng nhận thức - tư duy (Broadbent và cộng sự, 2015)
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung về luyện tập tennis và không thay thế huấn luyện viên hay lời khuyên y tế. Hãy dừng lại và gặp chuyên gia nếu bạn thấy đau. TennisAI do Pace phát triển, cũng là đơn vị xuất bản blog này.
