Đập bóng (overhead hay smash) là cú đánh bóng ở phía trên đầu, thường để đáp lại một quả lốp khi bạn đang ở lưới. Trông thì dễ: bóng cao, chậm và bạn đứng gần lưới. USTA gọi đây là một trong những cú đánh khó nhất và ít được luyện tập nhất trong tennis. Phần lớn các cú hỏng đến từ chân và thời điểm, chứ không phải do thiếu lực.
Về cú đẩy ở lưới, xem hướng dẫn kỹ thuật vô lê của chúng tôi, còn nên lên lưới ở những quả bóng nào thì xem khi nào nên lên lưới. Cú lốp là cách đối thủ đẩy bạn rời khỏi lưới; một cú đập bóng đáng tin cậy giúp bạn ở lại.
Đập bóng trên không hay để bóng nảy?
Một giáo trình huấn luyện của USTA nói thẳng rằng nếu bóng thật sự cao, tốt nhất là để bóng nảy rồi mới đập. Quả bóng rơi từ độ cao lớn rất khó canh thời điểm, và cú nảy làm bóng chậm lại, cho bạn thêm một lần quan sát. Hãy coi bảng dưới đây là một quy tắc kinh nghiệm.
| Tình huống | Nên làm gì |
|---|---|
| Quả lốp ngắn, trong vạch giao bóng | Đập bóng trên không và đánh xuống theo góc |
| Quả lốp vừa mà bạn kịp vào sau bóng | Xoay người, lùi về và đập bóng trên không, trước khi đối thủ kịp hồi vị |
| Quả lốp rất cao, rơi gần như thẳng xuống | Để bóng nảy, rồi đập bóng sau khi nảy |
| Quả lốp sâu gần vạch cuối sân của bạn | Để bóng nảy, chờ bóng hạ xuống độ cao thoải mái và đánh sâu, chừa khoảng an toàn |
| Nắng chiếu vào mắt hoặc gió giật | Che mắt bằng tay tự do, chừa khoảng cho bóng và để nhiều quả lốp nảy hơn |
| Bạn mất thăng bằng hoặc bị vội | Thay vào đó, hãy đánh trả một quả cao và sâu. USTA lưu ý rằng đập bóng có thể không phải lựa chọn đúng khi thăng bằng hoặc vị trí bị phá vỡ |
Cách đập bóng từng bước
Hướng dẫn dành cho người thuận tay phải, nên hãy làm ngược lại nếu bạn thuận tay trái.
- 1Xoay người và chỉ tayXoay người sang ngang ngay lập tức và chỉ tay tự do vào bóng.
- 2Lùi vềTrượt ngang hoặc bước chéo chân ra sau bóng. Không bao giờ chạy lùi.
- 3Nâng vợtNâng vợt lên cạnh đầu trong khi di chuyển.
- 4Vung lênGặp bóng ở trên cao và phía trước, rồi hồi vị về phía trước.
Cách cầm Continental
USTA xếp đập bóng cùng với vô lê, giao bóng và backhand slice vào nhóm các cú đánh dùng cách cầm Continental: cạnh khung vợt hướng về phía bạn, rồi bắt tay với cán vợt. Cách cầm này cho phép cạnh vợt dẫn lên gặp bóng và cẳng tay xoay qua điểm tiếp xúc, giống như khi giao bóng. Với cách cầm forehand, mặt vợt gặp bóng ở trạng thái phẳng quá sớm và bóng có xu hướng bay tán loạn. Hướng dẫn cách cầm vợt của chúng tôi chỉ cách tìm nó.
Xoay người sang ngang và chỉ tay vào bóng
Ngay khi thấy quả lốp, hãy xoay vai và chân sao cho bên trái của bạn hướng về phía lưới. Một cú split step khi đối thủ đánh giúp bạn xoay người nhanh hơn. Cùng lúc đó, giơ tay trái lên và chỉ vào bóng. Việc này giúp bạn phán đoán bóng sẽ rơi xuống ở đâu và giữ cho vai luôn xoay; bài tập đầu tiên bên dưới rèn động tác này.
Di chuyển chân: trượt ngang hoặc bước chéo chân, không chạy lùi
Cũng giáo trình đó của USTA nói rằng nếu bạn cần lùi lại để đập bóng, hãy xoay người và di chuyển sang ngang, chứ không lùi thẳng ra sau. Chạy lùi, tức là chạy thẳng về sau trong khi mặt vẫn hướng về lưới, giữ vai bạn song song với lưới, làm bước chân ngắn lại và dồn trọng tâm lên gót chân. Vấp gót một cái là bạn ngã ngửa ra sau.
- Bước trượt ngang cho những quả lốp cách sau bạn vài bước. Giữ người xoay ngang và để hai chân đuổi theo nhau mà không bắt chéo. Cách này dễ điều chỉnh từng chút một.
- Bước chéo chân cho những quả lốp sâu hơn. Giữ người xoay ngang và để hai chân bắt chéo nhau, như khi chạy ngang. Cách này đi được quãng xa nhanh hơn nhưng khó tinh chỉnh hơn.
Mục tiêu, theo cách USTA diễn đạt, là đưa cơ thể ra sau bóng dù tên gọi "overhead" (trên đầu) của cú đánh: nếu bạn đánh trượt, bóng phải rơi xuống hơi phía trước bạn. Bài tập di chuyển chân của chúng tôi rèn cả hai kiểu di chuyển.
Vung ngắn, nâng vợt sớm
Khi giao bóng, bạn có thời gian cho một vòng vung đầy đủ; khi đập bóng thì không. Trong lúc xoay người, nâng vợt thẳng lên sao cho tay ở gần tai phải và khuỷu tay giơ cao, gần với tư thế trophy khi giao bóng. Từ đó, cú vung là một động tác ném: hướng lên gặp bóng, cẳng tay xoay qua điểm tiếp xúc, vung theo chéo qua người. Hướng dẫn giao bóng của chúng tôi phân tích những phần mà hai cú đánh có chung.
Tiếp xúc ở trên cao và phía trước
LTA mô tả điểm tiếp xúc khi đập bóng là ở trên đầu, khoảng vị trí 12 giờ, với động tác ném qua vai. USTA bổ sung rằng vị trí tốt giúp bạn đánh bóng ở phía trước đầu thay vì ngay trên đầu. Hãy vươn lên và đánh gần điểm cao nhất của tầm với. Nếu bóng rơi xuống ngang đầu, bạn phải đánh hướng lên và ra xa, và cú đánh mất góc. Hướng dẫn điểm tiếp xúc của chúng tôi giải thích vì sao tiếp xúc phía sau người làm mất kiểm soát.
Nhắm vào đâu: độ chính xác hơn sức mạnh
Một bài học của USTA về đập bóng nói đơn giản: tránh mắc lỗi và tạo thế cho cú đánh tiếp theo. Một cú đập có kiểm soát vào một mục tiêu lớn ăn được nhiều điểm hơn một cú vung hết sức vào lưới. Hãy chọn mục tiêu theo vị trí bạn đánh.
- Gần lưới, bóng cao hẳn trên bạnĐánh góc ra xa, ngắn và rộng
- Quanh vạch giao bóngĐánh chắc vào khoảng sân trống
- Ở sâu trong sân hoặc sau khi bóng nảyĐánh sâu vào giữa, chừa khoảng an toàn
Nếu quả đầu tiên bị trả lại, hãy tiếp tục đặt bóng ở quả thứ hai thay vì đánh mạnh hơn. Khi đánh đôi, hướng dẫn chiến thuật đánh đôi của chúng tôi nói về việc ai chạy theo quả lốp vượt qua đầu người đứng lưới.
Đập bóng bật nhảy và đập bóng trái tay
Cú bật nhảy kiểu cắt kéo (scissor kick). Khi quả lốp đang bay qua đầu và bạn không thể vào hẳn sau bóng, bạn bật nhảy. Kỹ thuật thông thường là đạp bằng chân sau (chân phải), để hai chân đổi chỗ trên không sao cho chân phải vung lên phía trước, và tiếp đất bằng chân trái. Việc đổi chân giúp xoay người qua cú đánh. Hãy học nó khi cú đập bóng cơ bản đã đáng tin cậy, và nhắm sâu, vì bạn đang di chuyển lùi khi đánh.
Đập bóng trái tay. Nếu quả lốp bay qua vai bên trái tay và bạn còn thời gian, hãy chạy vòng qua bóng và đập bóng thuận tay. Nếu không, xoay lưng một phần về phía lưới, dẫn bằng khuỷu tay và bật vợt lên gặp bóng, ở phía trên và hơi lệch sang bên vai đánh. Ít người chơi đánh mạnh được quả này. Hãy coi nó như một cú vô lê trái tay cao, nhắm sâu và trở lại vị trí.
Các lỗi đập bóng thường gặp và cách sửa
| Lỗi | Điều bạn thấy | Cách sửa |
|---|---|---|
| Chạy lùi | Bạn chạy lùi với mặt hướng về lưới và đánh khi mất thăng bằng, dồn lên gót chân | Xoay người sang ngang trước, rồi trượt ngang hoặc dùng bước chéo chân |
| Chuẩn bị muộn | Vợt vẫn ở thấp khi bóng rơi xuống, nên cú vung bị vội | Xoay người, chỉ tay và nâng vợt thành một động tác ngay ở bước đầu tiên |
| Để bóng rơi quá thấp | Tiếp xúc ngang đầu hoặc thấp hơn; bóng vào lưới hoặc không có góc | Di chuyển sớm hơn để vào sau bóng và vươn lên gặp bóng |
| Đánh quá mạnh | Những cú vung lớn bay dài hoặc vào lưới, thường ở những quả lốp dễ | Vung ở tốc độ bạn có thể lặp lại và nhắm vào một mục tiêu lớn |
| Sai cách cầm | Mặt vợt phẳng như cầm chảo rán khiến bóng bay tán loạn | Dùng cách cầm Continental, như khi giao bóng, và kiểm tra giữa các điểm |
Bài tập đập bóng tennis
Các mức đạt là gợi ý, không phải tiêu chuẩn từ một nghiên cứu. Chuyển sang bài tiếp theo khi bạn đạt mức đó trong hai buổi tập riêng biệt.
- Chặn và bắt bóng (không cầm vợt, 10 quả). Một bài tập của USTA. Bạn tập đứng bên kia lưới tung những quả lốp cao, nhẹ. Xoay người sang ngang, di chuyển ra sau từng quả và chặn bóng bằng lòng bàn tay tự do ở trên đầu và hơi phía trước. Sau đó bắt bóng, các ngón tay hướng lên. Mục tiêu: bắt được 8 trên 10 quả ở phía trước bạn, mà không lùi thẳng ra sau.
- Chạm lưới (3 loạt 6 quả). Bắt đầu gần lưới và chạm mép lưới bằng vợt. Bạn tập feed một quả lốp từ cuối sân. Xoay người, trượt ngang lùi về, đập bóng rồi tiến lên chạm lưới trước quả feed tiếp theo. Mục tiêu: 4 trên 6 quả rơi vào sân, qua vạch giao bóng bên kia.
- Smash Attack (trò chơi, ai đạt năm điểm trước thì thắng). Của USTA. Chơi một điểm từ cuối sân. Người thắng tiến lên và chơi một điểm vô lê; thắng tiếp điểm đó thì bạn được một quả lốp để kết thúc bằng cú đập bóng, ghi một điểm cho đội. Thua ở lưới thì bạn quay về cuối sân.
Quay video: kiểm tra nhanh cú đập bóng
Gắn điện thoại lên hàng rào bằng kẹp, ngang với vạch giao bóng, nhìn từ bên cạnh, chừa khoảng trống phía trên đầu để thấy bóng lúc tiếp xúc. Hướng dẫn quay video của chúng tôi nói về cách bố trí. Nhờ bạn tập đánh 10 quả lốp, tạm dừng từng đoạn video và kiểm tra năm điều.
- Xoay người. Đã xoay ngang ở bước lùi đầu tiên chưa?
- Tay tự do. Có giơ lên và chỉ vào bóng không?
- Chân. Trượt ngang hoặc bước chéo chân, không chạy lùi?
- Vợt. Đã nâng lên cạnh đầu trước khi bóng bắt đầu rơi chưa?
- Tiếp xúc. Ở trên cao và hơi phía trước, không phải sau đầu?
Đếm xem bao nhiêu trong 10 quả đạt cả năm điều và lặp lại sau hai tuần từ cùng vị trí đặt máy. Bạn cũng có thể tải video lên TennisAI, ứng dụng phân tích video cho iPhone. Ứng dụng chấm điểm giao bóng của bạn và cho phản hồi về nhịp độ, điểm tiếp xúc, di chuyển chân và thăng bằng, những yếu tố có phần trùng với cú đập bóng. Trang giới thiệu của nó không quảng cáo điểm riêng cho đập bóng, và phản hồi của nó là ước tính tự động có thể sai, nên hãy tự đếm cho cú đánh này.
Câu hỏi thường gặp
Nên cầm vợt thế nào để đập bóng trong tennis?
Cách cầm Continental, cũng là cách cầm bạn dùng để giao bóng và vô lê. Nó cho phép cạnh vợt dẫn lên gặp bóng và cẳng tay xoay qua điểm tiếp xúc.
Có nên để quả lốp nảy rồi mới đập bóng không?
Để bóng nảy khi quả lốp rất cao, rất sâu, hoặc khó theo dõi vì nắng hay gió. Đập bóng trên không khi quả lốp ngắn hoặc vừa và bạn kịp vào sau bóng.
Vì sao tôi cứ đập hỏng những quả dễ?
Thường là do chân và thời điểm, không phải do tay. Chạy lùi, nâng vợt muộn và để bóng rơi quá thấp là những nguyên nhân thường gặp.
Làm sao chống lại quả lốp khi đang ở lưới?
Split step khi đối thủ đánh, xoay người sang ngang ngay khi thấy quả lốp và lùi về bằng bước trượt ngang hoặc bước chéo chân. Nếu bóng quá cao hoặc quá sâu để đập, hãy để bóng nảy và đánh trả an toàn.
Xem điều này trong lối chơi của bạn
Tải video tập hoặc thi đấu lên TennisAI và nhận phản hồi về forehand, backhand và giao bóng của bạn.
Nguồn tham khảo
- USTA: Nâng cao lối chơi, làm chủ cú đập bóng (Ben Zaiser, USTA National Campus)
- USTA: Nâng cao lối chơi, hai mẹo cho cú đập bóng (2020)
- USTA: Warrior Tennis Curriculum (2018), buổi tập 5, đập bóng và lốp bóng
- USTA: Nâng cao lối chơi, học cách cầm Continental (Rita Gladstone)
- LTA Youth: Schools technical development framework (điểm tiếp xúc và đường đi của vợt khi đập bóng)
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung về luyện tập tennis và không thay thế huấn luyện viên hay lời khuyên y tế. Hãy dừng lại và gặp chuyên gia nếu bạn thấy đau. TennisAI do Pace phát triển, cũng là đơn vị xuất bản blog này.


