Cách cầm vợt đơn giản là vị trí bàn tay bạn trên cán. Nó quyết định góc của mặt vợt, và góc đó quyết định bạn gặp bóng ở đâu và tạo được bao nhiêu xoáy. Phần lớn vấn đề về cách cầm ở trình câu lạc bộ không nằm ở cách cầm "sai". Chúng đến từ cách cầm bị xê dịch giữa các cú đánh, hoặc cách cầm không hợp với những quả bóng bạn thường nhận.
Hệ thống cạnh cán vợt nói dễ hiểu
Cán vợt tennis có tám mặt: bốn mặt phẳng rộng và bốn cạnh vát hẹp nằm giữa chúng. Cầm vợt trước mặt với khung vợt dựng đứng, sao cho mặt dây hướng sang trái và phải. Với người thuận tay phải, cách đánh số phổ biến bắt đầu từ mặt phẳng trên cùng là cạnh 1 và đếm theo chiều kim đồng hồ khi bạn nhìn vào đáy cán: cạnh 3 là mặt phẳng bên phải, thẳng hàng với mặt dây, cạnh 5 là mặt dưới, và cạnh 7 là mặt phẳng bên trái. Người thuận tay trái đếm theo chiều ngược lại.
Bạn cần hai điểm tham chiếu trên bàn tay. Điểm chính là khớp gốc ngón trỏ, tức khớp lớn nơi ngón tay nối với bàn tay. Điểm thứ hai là gò bàn tay, phần thịt của lòng bàn tay bên dưới ngón út. Nhiều huấn luyện viên đặt cả hai lên cùng một cạnh. Những người khác chỉ nhìn khớp ngón tay và chấp nhận lệch một chút. Dù theo cách nào, mỗi lần dịch một cạnh là cách cầm đổi sang một tên khác.
| Cách cầm (người thuận tay phải) | Khớp ngón trỏ đặt ở | Dùng chủ yếu cho |
|---|---|---|
| Eastern backhand | Cạnh 1, mặt trên | Backhand một tay, một số cú slice và giao bóng kick |
| Continental | Cạnh 2 | Giao bóng, vô lê, đập bóng, slice, bỏ nhỏ, các cú phòng thủ |
| Eastern forehand | Cạnh 3 | Forehand, thường là cách cầm được dạy đầu tiên |
| Semi-western forehand | Cạnh 4 | Forehand với nhiều topspin hơn |
| Western forehand | Cạnh 5, mặt dưới | Forehand với topspin nặng, bóng cao |
| Semi-western backhand | Cạnh 8 | Backhand một tay với topspin nặng |
So sánh bốn cách cầm forehand
Bàn tay càng xoay xuống dưới cán, mặt vợt càng úp. Mặt vợt úp hơn đưa điểm tiếp xúc tự nhiên của bạn lên cao hơn và xa hơn về phía trước. Một bài tổng quan nghiên cứu năm 2013 của Reid, Elliott và Crespo báo cáo rằng trên sân cứng, người cầm Eastern thường đánh ở khoảng 4 cm (1.6 inch) dưới độ cao hông, còn người cầm semi-western và Western đánh ít nhất 6 cm (2.4 inch) trên độ cao đó. Cũng bài tổng quan này ghi nhận góc khuỷu tay lúc tiếp xúc lớn hơn với cách cầm Eastern, khoảng 130 độ, so với cách cầm thiên về Western, khoảng 100 độ, nên người cầm Western thường đánh với cánh tay gập nhiều hơn.
| Cách cầm forehand | Điểm tiếp xúc tự nhiên | Xoáy | Bóng thấp | Bóng cao |
|---|---|---|---|---|
| Continental | Thấp và ngang người | Bóng phẳng hoặc slice; topspin khó | Tốt | Kém |
| Eastern | Quanh độ cao hông | Topspin vừa phải hoặc cú đánh phẳng | Tốt | Khó kiểm soát hơn |
| Semi-western | Trên hông, xa hơn về phía trước | Nhiều topspin hơn, vẫn đánh mạnh được | Cần chùng gối nhiều hơn | Tốt |
| Western | Cao nhất và xa nhất về phía trước | Topspin nặng, cần tốc độ vợt | Khó | Tốt nhất |
Mặt sân cũng quan trọng. Bài tổng quan mô tả cách cầm semi-western và Western là lợi thế trên sân đất nện, nơi bóng nảy cao, và là thử thách trên sân cỏ, nơi bóng đi thấp. Nếu forehand của bạn đang hiệu quả và hợp với mặt sân bạn hay chơi, bạn không cần đổi cách cầm. Hướng dẫn kỹ thuật forehand có một quy tắc chọn đơn giản, và hướng dẫn topspin nói về cú vung đi kèm từng cách cầm.
Cách cầm backhand: một tay và hai tay
Backhand một tay thường bắt đầu từ cách cầm Eastern backhand, với khớp ngón trỏ nằm trên mặt trên của cán. Nó cho cổ tay vững và xử lý bóng thấp tốt, nhưng bóng ngang vai khó kiểm soát, đó là lý do nhiều người đánh một tay trả những quả đó bằng slice. Người chơi mạnh hơn đôi khi xoay thêm một cạnh sang cách cầm semi-western backhand để có nhiều topspin hơn ở bóng cao, đổi lại là khó hơn với bóng thấp và khi đổi cách cầm nhanh ở lưới.
Backhand hai tay kết hợp hai cách cầm. Tay dưới (tay thuận) thường cầm Continental, còn tay trên cầm kiểu forehand như thể đang đánh một cú forehand từ phía bên kia. Các nguồn khác nhau về tay trên: Tennis.com mô tả cách cầm semi-western forehand, trong khi một bài tổng quan năm 2015 được trích trong hướng dẫn backhand hai tay của chúng tôi báo cáo cách cầm Eastern forehand ở các tay vợt chuyên nghiệp trong top 100. Một số người chơi cũng dịch tay dưới về phía cách cầm Eastern backhand. Nếu bạn vẫn đang chọn giữa một tay và hai tay, hãy đọc backhand một tay hay hai tay.
Cầm vợt thế nào khi giao bóng, vô lê, slice và đập bóng?
Cả bốn cú đều dùng cách cầm Continental. Khi giao bóng và đập bóng, nó cho phép cạnh vợt dẫn lên gặp bóng và cẳng tay xoay qua điểm tiếp xúc, đó là nơi tạo ra xoáy và lực một cách nhẹ nhàng. Ở lưới, cùng cách cầm này dùng được cho cả vô lê thuận tay lẫn trái tay, nên bạn không phải đổi cách cầm khi không có thời gian. Khi đánh slice, nó cho mặt vợt hơi ngửa mà xoáy xuống cần có.
- Giao bóng và đập bóngContinental
- Vô lê cả hai bênContinental
- Slice và bỏ nhỏContinental, hoặc Eastern backhand cho cú slice trái tay
- Forehand từ cuối sânEastern, semi-western hoặc Western
- Backhand một tay topspinEastern backhand
- Backhand hai tayTay dưới Continental, tay trên cầm kiểu forehand
Người mới chơi thường giao bóng bằng cách cầm forehand vì mặt dây đã hướng sẵn về mục tiêu. Cách này dùng được cho cú giao bóng nhẹ, nhưng khiến việc tạo xoáy rất khó. Hãy chuyển sang Continental sớm, và xem cách cải thiện giao bóng để biết cách kiểm tra bằng video. Với giao bóng kick, một số huấn luyện viên xoay tay nhẹ về phía cách cầm Eastern backhand khi Continental đã thành tự nhiên.
Cách tìm từng cách cầm thật nhanh
Những mẹo này đưa bạn tới gần đúng. Sau mỗi mẹo, hãy nhìn vào đáy cán và kiểm tra khớp ngón trỏ của bạn nằm ở đâu.
- Continental: cầm vợt như thể bạn đang đóng đinh bằng cạnh khung vợt. Chữ V giữa ngón cái và ngón trỏ nằm trên mặt trên của cán.
- Eastern forehand: bắt tay với cán vợt, hoặc đặt lòng bàn tay áp phẳng lên mặt dây rồi trượt xuống cán. Lòng bàn tay của bạn sẽ song song với mặt dây.
- Semi-western và Western: từ Eastern, xoay tay một cạnh theo chiều kim đồng hồ để có semi-western và hai cạnh để có Western (ngược chiều kim đồng hồ nếu bạn thuận tay trái). Với Western, lòng bàn tay gần như nằm dưới cán.
- Nhặt vợt lên từ mặt đất: đặt vợt nằm phẳng và nhặt lên bằng cán từ phía trên. Các hướng dẫn không thống nhất về việc cách này cho ra cách cầm nào. Một số gọi đó là cách cầm Western, còn Tennis.com liệt kê một biến thể của nó cho Eastern, nên hãy kiểm tra khớp ngón tay sau đó.
- Eastern backhand: từ Continental, xoay tay một cạnh ngược chiều kim đồng hồ (theo chiều kim đồng hồ với người thuận tay trái) để khớp ngón trỏ nằm trên mặt phẳng trên cùng.
Cách đổi cách cầm giữa các cú đánh
Bạn đổi cách cầm bằng tay không cầm vợt, không phải tay đánh. Đặt tay tự do lên cổ vợt ở tư thế chuẩn bị. Khi bạn xoay người để đánh, tay đó xoay vợt trong tay đánh sang cách cầm mới, còn tay đánh nới lỏng vừa đủ để vợt xoay. Với backhand hai tay, tay trên trượt vào vị trí khi tay dưới xoay.
Khoảng cách giữa hai cách cầm càng lớn, việc đổi càng mất thời gian. Tennis.com chỉ ra rằng đổi từ semi-western forehand sang cách cầm vô lê Continental là một bước đổi lớn, đó là một phần lý do nhiều người chơi cuối sân thấy bị vội ở lưới. Nếu bạn chơi đánh đôi hoặc thường xuyên lên lưới, cách cầm forehand nhẹ hơn giúp việc chuyển đổi ngắn hơn.
- Vung tập không bóng 20 lần, xen kẽ forehand và backhand. Dừng sau mỗi lần và kiểm tra khớp ngón tay trên đáy cán.
- Rally trong ô giao bóng với bạn tập trộn lẫn forehand và backhand. Hô to "đổi" khi tay tự do xoay vợt.
- Kết thúc bằng 10 quả feed theo thứ tự forehand cuối sân rồi một cú vô lê. Đếm xem bạn đánh bao nhiêu cú vô lê bằng cách cầm Continental. Mục tiêu gợi ý là 8 trên 10; đây là mốc của chúng tôi, không phải số liệu nghiên cứu.
Dấu hiệu cách cầm vợt của bạn có vấn đề
Các lỗi hỏng thường chỉ ra cách cầm. Hãy xác nhận trên video trước khi thay đổi bất cứ điều gì, vì tiếp xúc trễ và đường vung cũng gây ra những lỗi giống vậy.
| Điều bạn thấy | Nguyên nhân có thể từ cách cầm | Đọc thêm |
|---|---|---|
| Forehand bay lơ lửng ra dài, mặt dây hướng lên lúc tiếp xúc | Cách cầm forehand quá gần Continental | Vì sao bóng ra dài |
| Bóng thấp đi vào lưới, mặt vợt úp lúc tiếp xúc | Cách cầm quá thiên về Western so với độ cao tiếp xúc của bạn | Vì sao bóng vào lưới |
| Giao bóng không có xoáy và cảm giác như cầm chảo rán | Cầm kiểu forehand khi giao bóng | Cải thiện giao bóng |
| Bạn bị trễ khi vô lê sau một pha rally cuối sân | Không đổi cách cầm, hoặc phải đổi nhiều mà không có thời gian | Khi nào nên lên lưới |
| Bóng cao ở phía forehand có cảm giác ngoài tầm với | Cách cầm Eastern gặp bóng nảy cao | Điểm tiếp xúc |
| Vợt xoay trong tay khi đánh lệch tâm | Cán quá nhỏ, hoặc cầm quá lỏng | Cỡ cán vợt, bên dưới |
Đau là một tín hiệu khác. Trong một nghiên cứu trên 370 người chơi không chuyên, 50 người (13%) báo cáo chấn thương cổ tay, và chấn thương ở phía ngón út của cổ tay gắn với cách cầm Western và semi-western, còn chấn thương phía ngón cái gắn với cách cầm Eastern. Đây là nghiên cứu cắt ngang, nên nó cho thấy mối liên hệ chứ không phải nguyên nhân. Nếu cổ tay bị đau, hãy gặp chuyên gia y tế trước khi tự đổi cách cầm.
Cỡ cán vợt tennis: cách đo
Cỡ cán là chu vi của cán vợt, được ghi bằng inch ở Mỹ và bằng số từ 0 đến 6 ở châu Âu. Tennis Warehouse cho biết cán quá nhỏ đòi hỏi nhiều sức cơ hơn để giữ vợt không bị xoay, còn cán quá lớn khiến việc đổi cách cầm khó hơn và hạn chế cổ tay khi giao bóng. Họ cho rằng cả hai đều có thể góp phần gây đau khuỷu tay tennis theo thời gian, dù đó là hướng dẫn của một nhà bán lẻ chứ không phải một nghiên cứu.
- Thử bằng ngón tay: cầm vợt kiểu Eastern forehand. Bạn phải vừa đủ đặt ngón trỏ của tay kia vào giữa ngón áp út và lòng bàn tay. Không có chỗ nghĩa là cán quá nhỏ; còn khe hở nghĩa là cán quá lớn.
- Thử bằng thước: mở bàn tay với các ngón khép lại. Đo từ nếp gấp dưới cùng của lòng bàn tay, nếp ở phía ngoài, tới đầu ngón áp út. Chiều dài tính bằng inch xấp xỉ cỡ cán của bạn trong bảng dưới đây. Hãy coi đó là ước tính ban đầu và xác nhận lại bằng cách thử bằng ngón tay.
| Cỡ Mỹ (inch) | Cỡ châu Âu | Chu vi (mm, quy đổi) |
|---|---|---|
| 4 | 0 | 102 (chủ yếu vợt trẻ em) |
| 4 1/8 | 1 | 105 |
| 4 1/4 | 2 | 108 |
| 4 3/8 | 3 | 111 |
| 4 1/2 | 4 | 114 |
| 4 5/8 | 5 | 117 |
| 4 3/4 | 6 | 121 (nay hiếm gặp) |
Nếu bạn nằm giữa hai cỡ, Tennis Warehouse gợi ý chọn cỡ nhỏ hơn và quấn thêm một lớp cuốn cán (overgrip), vì phần lớn cán vợt dễ làm to lên hơn là thu nhỏ lại. Một lớp overgrip thông thường thêm khoảng 1/16 inch (khoảng 1.6 mm), và một ống co nhiệt thêm khoảng 1/8 inch (khoảng 3.2 mm). Cả hai đều thêm một chút trọng lượng, khoảng 7 đến 16 g.
Cách cầm dễ đánh giá nhất khi nhìn từ bên hông, ở lúc tiếp xúc. Quay vài phút rally, tạm dừng ở các khung hình tiếp xúc và kiểm tra xem bóng có gặp mặt dây ở vị trí mà cách cầm của bạn ưa thích hay không. Để có thêm một góc nhìn về cùng đoạn video, hãy tải nó lên TennisAI để nhận điểm riêng cho forehand, backhand và giao bóng, kèm phản hồi về điểm tiếp xúc và nhịp độ. Đó là ước tính tự động, nó không nhận diện cách cầm của bạn, và kết quả phụ thuộc vào góc máy và ánh sáng, nên hãy so sánh nhiều đoạn video theo thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Cách cầm vợt tennis nào tốt nhất cho người mới chơi?
Cách cầm Eastern forehand là điểm khởi đầu thông thường cho forehand, vì nó dễ tìm và dễ đổi sang cách cầm khác. Cũng hãy học cách cầm Continental sớm, vì giao bóng, vô lê và đập bóng đều dùng nó.
Phần lớn tay vợt chuyên nghiệp cầm forehand thế nào?
Semi-western là cách cầm forehand phổ biến nhất trên các giải chuyên nghiệp, và một số người chơi còn thiên hơn về Western. Điều đó không có nghĩa nó hợp với bạn: hãy chọn cách cầm phù hợp với độ cao mà bạn gặp phần lớn các quả bóng.
Tôi nên cầm vợt thế nào khi đánh backhand hai tay?
Một kiểu phổ biến là tay dưới cầm Continental và tay trên cầm kiểu forehand. Các nguồn khác nhau về việc tay trên nên cầm Eastern hay semi-western, nên hãy dùng cách nào giúp bạn lặp lại cú đánh ổn định.
Làm sao biết cỡ cán vợt tennis của tôi có sai không?
Cầm vợt kiểu Eastern forehand và thử đặt ngón trỏ tay kia vào giữa ngón áp út và lòng bàn tay. Nếu không vừa, cán quá nhỏ. Nếu vẫn còn khoảng trống, cán quá lớn.
Quấn overgrip có làm thay đổi cỡ cán không?
Có. Tennis Warehouse cho biết một lớp overgrip thông thường thêm khoảng 1/16 inch (khoảng 1.6 mm), đó là lý do người chơi nằm giữa hai cỡ thường mua cỡ nhỏ hơn và quấn thêm overgrip.
Xem điều này trong lối chơi của bạn
Tải video tập hoặc thi đấu lên TennisAI và nhận phản hồi về forehand, backhand và giao bóng của bạn.
Nguồn tham khảo
- Reid, Elliott và Crespo, Journal of Sports Science and Medicine: Mechanics and Learning Practices Associated with the Tennis Forehand (2013)
- Tennis.com: Grip Guide, A Grip on Your Game (Jon Levey)
- Tagliafico et al., American Journal of Sports Medicine: Wrist injuries in nonprofessional tennis players: relationships with different grips (2009)
- Tennis Warehouse: Cách đo cỡ cán vợt tennis
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung về luyện tập tennis và không thay thế huấn luyện viên hay lời khuyên y tế. Hãy dừng lại và gặp chuyên gia nếu bạn thấy đau. TennisAI do Pace phát triển, cũng là đơn vị xuất bản blog này.



