Phần lớn lời khuyên về tennis elbow nói về điều trị. Bài viết này nói về nửa còn lại dành cho người chơi tennis: những cú đánh và dụng cụ tạo tải lên mặt ngoài khuỷu tay, và cần thay đổi gì để cơn đau ít có khả năng quay lại.
Tennis elbow là gì, và tennis gây ra nó thường xuyên đến mức nào
Tennis elbow, hay viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay, là cơn đau ở mặt ngoài khuỷu tay. AAOS OrthoInfo mô tả đây là tình trạng do dùng quá mức ở các gân nối cơ cẳng tay vào mặt ngoài khuỷu tay, thường là gân của một cơ duỗi cổ tay tên là cơ duỗi cổ tay quay ngắn (extensor carpi radialis brevis). NHS cho biết đau khi nắm, nâng đồ vật hoặc cử động cổ tay là điển hình, và bệnh phổ biến nhất ở độ tuổi từ 35 đến 54.
Phần lớn người mắc bệnh không chơi tennis. Một bài tổng quan năm 2007 trên British Journal of Sports Medicine cho biết người chơi tennis chỉ chiếm khoảng 10% bệnh nhân. Dù vậy, người chơi tennis vẫn mắc: cũng bài tổng quan đó báo cáo, từ các nghiên cứu cũ hơn, rằng khoảng một nửa người chơi tennis bị đau khuỷu tay vào một lúc nào đó và khoảng 75% các trường hợp đó là tennis elbow thực sự.
Những lỗi cú đánh nào gắn với tennis elbow?
Bài tổng quan năm 2007 tóm tắt một nghiên cứu trong đó người chơi bị tennis elbow có hoạt động cơ duỗi cổ tay lúc tiếp xúc và đầu giai đoạn kết thúc cao hơn so với người không bị. Nó liên hệ điều đó với "khuỷu tay dẫn trước", cổ tay ngửa ra sau, mặt vợt ngửa gần lúc tiếp xúc và tiếp xúc ở nửa dưới mặt dây. Điểm chung là cẳng tay, thay vì chân và thân người, rốt cuộc phải giữ vợt chống lại quả bóng. Những kết quả này đến từ các nghiên cứu nhỏ trong phòng thí nghiệm, nên hãy đọc chúng như mối liên hệ, không phải bằng chứng về nguyên nhân.
| Lỗi | Điều xảy ra lúc tiếp xúc | Mối liên hệ mạnh đến đâu |
|---|---|---|
| Khuỷu tay dẫn trước, backhand một tay | Khuỷu tay chĩa vào bóng và cẳng tay vung vợt | Được nêu trong bài tổng quan 2007; các nghiên cứu nhỏ |
| Cổ tay bị bẻ ngược | Bóng đẩy cổ tay ra sau trong khi cơ duỗi cố giữ nó lại | Một nghiên cứu năm 1994 trên 16 người chơi |
| Tiếp xúc trễ | Bóng ở ngang hông và cánh tay phải đuổi theo | Mối liên hệ từ huấn luyện, chưa được kiểm chứng trực tiếp |
| Đánh lệch tâm | Vợt bị xoắn, thường ở nửa dưới mặt dây | Được nêu trong bài tổng quan 2007 |
| Siết chặt tay cầm suốt lúc tiếp xúc | Nhiều chấn động truyền lên cẳng tay hơn | Bài tổng quan khuyên nới lỏng tay cầm sau khi tiếp xúc |
| Vung chỉ bằng cánh tay | Cẳng tay tạo ra lực mà lẽ ra thân người phải tạo | Lời khuyên điều trị trong bài tổng quan; ít được kiểm chứng trực tiếp |
Backhand một tay và cổ tay
Bài tổng quan cho biết người đánh hai tay thường được cho là ít bị tennis elbow hơn, một phần vì cánh tay thứ hai chia sẻ tải, một phần vì cơ chế vận động sai thường thấy ở người đánh một tay hơn. Khi khuỷu tay dẫn trước, khuỷu tay gập và chĩa về phía lưới trước cả vợt, và cẳng tay hất ra để gặp bóng. Một cú backhand một tay đúng kỹ thuật gặp bóng xa hơn về phía trước, cánh tay gần như duỗi thẳng và động tác xoay vai dẫn dắt cú vung. Hướng dẫn backhand một tay hay hai tay bàn về lựa chọn rộng hơn này.
Về cổ tay, một nghiên cứu năm 1994 của Blackwell và Cole so sánh 8 người mới chơi và 8 người chơi giỏi. Người chơi giỏi gặp bóng với cổ tay ngửa ra sau khoảng 23 độ; người mới chơi gặp bóng với cổ tay gập về trước khoảng 13 độ, nên cơ duỗi cổ tay của họ bị kéo giãn trong khi đang làm việc, điều mà các tác giả cho rằng có thể góp phần gây tennis elbow. Bài tổng quan năm 2007 liệt kê cổ tay ngửa ra sau là một lỗi dù nghiên cứu này thấy điều đó ở người chơi giỏi, nên các nguồn không thống nhất về góc chính xác. Họ thống nhất ở chỗ cổ tay sụp xuống dưới sức bóng sẽ tạo tải lên cẳng tay.
Tiếp xúc trễ, đánh lệch tâm và siết chặt tay cầm thường đi cùng nhau: bóng tới ngang người bạn, khuỷu tay dẫn trước, bạn đánh trúng chỗ nào trên mặt dây thì đánh, và tay cầm truyền chấn động vào cánh tay.
Cách kiểm tra cú đánh trên video quay từ bên hông
Bạn không cảm nhận được phần lớn các lỗi này khi đang chơi, nhưng bạn có thể thấy chúng khi tạm dừng video. Chỉ làm việc này khi người làm chuyên môn y tế đã cho phép bạn đánh bóng, và quay ở tốc độ nhẹ nhàng.
- Đặt máy quay ở bên hông, ngang với điểm tiếp xúc, với toàn bộ cơ thể trong khung hình. Dùng quay chậm nếu điện thoại có chế độ này. Xem cách quay video tennis.
- Tìm khung hình tiếp xúc ở 10 cú backhand và 10 cú forehand, xem từng khung hình một.
- Vị trí bóng: bóng phải ở rõ ràng phía trước hông trước. Ngang hoặc sau hông nghĩa là bạn bị trễ.
- Khuỷu tay: ở backhand một tay, khuỷu tay gập chĩa về phía lưới trước cả vợt là khuỷu tay dẫn trước.
- Cổ tay: so sánh các khung hình ngay trước và sau lúc tiếp xúc. Cổ tay gập mạnh qua điểm tiếp xúc là đang bị bẻ ngược.
- Kết thúc: phần kết thúc ngắn, bị dừng lại cùng vai căng cứng thường có nghĩa là siết chặt tay cầm và vung chỉ bằng cánh tay.
Đánh lệch tâm khó thấy ngay cả khi quay chậm. Âm thanh đục, vợt xoắn trong tay hoặc bóng đi ra yếu là những dấu hiệu thường gặp.
Cần thay đổi gì trong cú đánh
Mỗi lần chỉ thay đổi một điều, tốt nhất là có huấn luyện viên quan sát. Nếu khuỷu tay vẫn đau, đó là lý do để chờ, không phải để cố chịu đựng.
- Khuỷu tay dẫn trước: đưa điểm tiếp xúc ra trước hơn, để động tác xoay vai khởi động cú vung và giữ cánh tay gần duỗi thẳng hơn. Một số người chơi chuyển sang slice hoặc đánh hai tay một thời gian; hãy quyết định điều đó cùng huấn luyện viên.
- Cổ tay bị bẻ ngược: cố định cổ tay sớm trong lúc đưa vợt ra sau và giữ nguyên tư thế đó qua điểm tiếp xúc.
- Tiếp xúc trễ: xoay người sớm hơn và rút ngắn động tác đưa vợt ra sau. Hướng dẫn điểm tiếp xúc và hướng dẫn về việc đánh trễ bóng nói về điều này.
- Đánh lệch tâm: vung ở tốc độ mà bạn vẫn đánh trúng giữa mặt dây.
- Siết chặt tay cầm: cầm vợt vừa đủ chắc để kiểm soát, và để tay thả lỏng sau khi tiếp xúc.
- Vung chỉ bằng cánh tay: để chân, hông và thân người khởi động cú vung về trước. Hướng dẫn kỹ thuật forehand giải thích trình tự này.
Dụng cụ: bằng chứng nói gì, và chỗ nào còn yếu
Phần lớn bằng chứng về dụng cụ đến từ các nghiên cứu nhỏ trong phòng thí nghiệm đo hoạt động cơ hoặc độ rung, chứ không phải ai bị chấn thương, và các nguồn không phải lúc nào cũng thống nhất.
| Yếu tố | Các nguồn nói gì | Độ mạnh của bằng chứng |
|---|---|---|
| Độ căng dây | Một nghiên cứu năm 2016 cho 20 người chơi phong trào mô phỏng cú backhand ở 200, 222 và 245 N (khoảng 45, 50 và 55 lb); gia tốc ở khuỷu tay thấp nhất ở 200 N. OrthoInfo và bài tổng quan 2007 cũng ủng hộ dây căng lỏng hơn. | Nhất quán nhất, nhưng đo gia tốc chứ không phải chấn thương |
| Cỡ cán vợt | Một nghiên cứu năm 2006 được trích trong bài tổng quan không thấy thay đổi đáng kể về hoạt động cơ cẳng tay khi cán to hơn hoặc nhỏ hơn mức khuyến nghị một phần tư inch (6.35 mm). | Cơ sở yếu; hãy chọn cỡ bạn thấy thoải mái |
| Độ cứng vợt | OrthoInfo cho rằng vợt cứng hơn thường giảm áp lực lên cẳng tay; nhiều lời khuyên từ nhà bán lẻ lại nói ngược lại. | Trái chiều |
| Trọng lượng vợt | Bài tổng quan cho biết trọng lượng không phù hợp làm tăng tải nhưng không đưa ra con số lý tưởng. | Yếu |
| Kích thước mặt vợt | Bài tổng quan báo cáo mặt vợt lớn hơn làm giảm rung ở cánh tay; OrthoInfo gợi ý chuyển từ mặt vợt cỡ lớn sang mặt vợt nhỏ hơn. | Mâu thuẫn |
| Miếng giảm rung | Bài tổng quan trích một nghiên cứu không thấy giảm rung đáng kể ở cổ tay hay khuỷu tay. | Ít hoặc không có cơ sở |
Quy tắc quyết định: nếu bạn thử một thay đổi về dụng cụ, hãy giảm độ căng dây vài pound. Cách này rẻ, có thể đảo ngược và có nhiều cơ sở nhất. Đừng mong dụng cụ bù đắp được cho khuỷu tay dẫn trước hay cú vung trễ.
Vì sao tennis elbow hay tái phát
NHS cho biết tennis elbow thường đỡ khi nghỉ ngơi, thường trong vòng vài tuần, nhưng đôi khi có thể kéo dài hơn một năm. Khi bệnh cứ quay lại, các lý do thường gặp là:
- Quay lại quá nhanh. Trở lại ngay các buổi tập đầy đủ và giao bóng mạnh khi cơn đau vừa dịu đi sẽ dồn toàn bộ tải lên một sợi gân chưa hồi phục. Hãy thống nhất kế hoạch quay lại với chuyên viên vật lý trị liệu của bạn.
- Vẫn kỹ thuật cũ. Nếu khuỷu tay dẫn trước hay tiếp xúc trễ vẫn còn, cẳng tay vẫn chịu cùng mức tải như trước.
- Tải ngoài sân tennis. NHS liên hệ tennis elbow với việc nắm và vặn lặp đi lặp lại, nên thói quen khi làm việc hoặc tập gym có thể khiến nó tiếp tục bị kích thích giữa các buổi tập.
Điều trị, nói ngắn gọn
Việc điều trị thuộc về bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu của bạn. Nói khái quát, NHS khuyên nghỉ ngơi và tránh các hoạt động gây đau, và gợi ý vật lý trị liệu, bao gồm các bài tập tăng sức mạnh, nếu triệu chứng không cải thiện sau khoảng sáu tuần. OrthoInfo báo cáo rằng khoảng 80 đến 95% bệnh nhân hồi phục tốt với điều trị không phẫu thuật như nghỉ ngơi và vật lý trị liệu.
TennisAI chỉ phù hợp với phần kỹ thuật trong chuyện này. Bạn tải lên video tập hoặc thi đấu và nhận điểm số cùng phản hồi về forehand, backhand và giao bóng, bao gồm điểm tiếp xúc và nhịp độ. TennisAI không phải công cụ y tế: nó không chẩn đoán chấn thương, không phát hiện tennis elbow và không đo tải lên cánh tay của bạn, và điểm số của nó là ước tính tự động có thể sai.
Câu hỏi thường gặp
Backhand một tay có thể gây tennis elbow không?
Nó có liên hệ với tennis elbow, chủ yếu khi được đánh với khuỷu tay dẫn trước hoặc tiếp xúc trễ. Bản thân một cú backhand một tay đúng kỹ thuật không phải là vấn đề.
Đai hoặc nẹp khuỷu tay tennis có giúp ích không?
NHS liệt kê đai cẳng tay là một lựa chọn tự chăm sóc, và OrthoInfo cho biết nẹp có thể làm giảm triệu chứng. Bài tổng quan năm 2007 cho rằng cần thêm nghiên cứu. Đai không thay đổi cú đánh đã gây ra vấn đề.
Độ căng dây nào tốt nhất cho người bị tennis elbow?
Không có một con số duy nhất. Một nghiên cứu trong phòng thí nghiệm năm 2016 thấy gia tốc ở khuỷu tay thấp hơn ở khoảng 45 lb so với 50 hoặc 55 lb. Hãy thử thấp hơn độ căng hiện tại vài pound.
Vì sao tennis elbow của tôi lúc đau lúc không?
Thường là vì tải lúc có lúc không: nghỉ ngơi làm nó dịu đi, rồi các buổi tập đầy đủ với cùng kỹ thuật lại kích thích nó. Hãy gặp bác sĩ hoặc chuyên viên vật lý trị liệu nếu tình trạng này lặp lại.
Xem điều này trong lối chơi của bạn
Tải video tập hoặc thi đấu lên TennisAI và nhận phản hồi về forehand, backhand và giao bóng của bạn.
Nguồn tham khảo
- NHS: Tennis elbow
- AAOS OrthoInfo: Tennis Elbow (Lateral Epicondylitis)
- British Journal of Sports Medicine: Lateral epicondylitis in tennis: update on aetiology, biomechanics and treatment (De Smedt et al., 2007)
- Journal of Biomechanics: Wrist kinematics differ in expert and novice tennis players performing the backhand stroke (Blackwell và Cole, 1994)
- Shoulder & Elbow: Racquet string tension directly affects force experienced at the elbow (Mohandhas et al., 2016)
Bài viết này chỉ cung cấp thông tin chung về luyện tập tennis và không thay thế huấn luyện viên hay lời khuyên y tế. Hãy dừng lại và gặp chuyên gia nếu bạn thấy đau. TennisAI do Pace phát triển, cũng là đơn vị xuất bản blog này.



